DZIADY – spotkanie ze zmarłymi, relacja z duszami przodków

Dziady – w czasie obrzędu dziadów (obrzęd zaduszny) nawiązywano kontakt ze zmarłymi duszami przodków. Poprzez ten obrzęd pozyskiwano przychylność zmarłych, którzy byli opiekunami dobrobytu, płodności i urodzaju. Spotkanie ze zmarłymi zapewniało spokój zmarłym i ich przychylność żyjącym.

Dziady

Dziady (biał. Дзяды), to przedchrześcijański obrzęd, którego istotą było “obcowanie żywych z umarłymi”. Zmarłych uważano za opiekunów w sferze płodności i urodzaju. Wierzono, że dusze zmarłych co jakiś czas wracają do swych siedzib, do domów z czasów swojego życia.

W czasie Dziadów (obrzęd zaduszny) nawiązywano kontakt – relację z duszami przodków (dziadów), a celem tego obrzędu było pozyskanie przychylności zmarłych.

Nazwa “dziady” używana była głównie na terenach Białorusi, Polesia, Rosji i Ukrainy. Na terenach pogranicznych obrzęd ten znany jest również jako pominki, przewody, radecznica, zaduszki.

Dziady w tradycji słowiańskiej

Święta zaduszne przypadały od trzech do sześciu razy w roku (w zależności od regionu). W Polsce najważniejsze obrzędy obchodzono:

  • wiosną – święto zmarłych obchodzono w okolicach 2 maja (zależnie od faz księżyca);
  • jesienią – “dziady” obchodzono w noc z 31 października na 1 listopada (Noc Zaduszkowa, Zaduszki, Zaduszki jesienne, Święto Zmarłych) – było to przygotowanie do jesiennego Święta Zmarłych, obchodzonego w okolicach 2 listopada (w zależności od faz księżyca).

OBRZĘD DZIADÓW

Dusze zmarłych przybywające na “ten świat” należało ugościć, aby zapewnić sobie ich przychylność i jednocześnie pomóc im w osiągnięciu spokoju w zaświatach.

Podstawową formą obrzędu było karmienie i pojenie dusz (np. miodem, kaszą, jajkami, kutią i wódką) podczas specjalnych uczt przygotowywanych w domach lub na cmentarzach (jedzenie bezpośrednio na grobach). Charakterystycznym elementem tych uczt było to, iż spożywający je domownicy zrzucali lub ulewali części potraw i napojów na stół, podłogę lub grób z przeznaczeniem dla dusz zmarłych.

W niektórych rejonach przodkom należało jednak zapewnić także możliwość wykąpania się (na tę okoliczność przygotowywano saunę) i ogrzania. Ten ostatni warunek spełniano rozpalając ogniska, których funkcja tłumaczona jest niekiedy inaczej.

Ogniska dla zmarłych

Ogniska miały oświetlać drogę wędrującym duszom, tak by nie zabłądziły i mogły spędzić tę noc wśród bliskich. Pozostałością tego zwyczaju są współczesne znicze zapalane na grobach.

Ogień – zwłaszcza ten rozpalany na rozstajnych drogach – mógł mieć jednak również inne znaczenie. Chodziło o to, by uniemożliwić wyjście na świat demonom (duszom ludzi zmarłych nagłą śmiercią, samobójcom, topielcom itp.), które, jak wierzono, przejawiały w tym okresie wyjątkową aktywność. W pewnych regionach Polski, np. na Podhalu, w miejscu czyjejś gwałtownej śmierci każdy przechodzący miał obowiązek rzucić gałązkę na stos, który następnie co roku palono.

Żebracy (dziady)

Szczególną rolę w obrzędach zadusznych odgrywali żebracy, których w wielu rejonach nazywano również dziadami. W wyobrażeniach ludowych wędrowni dziadowie (żebracy) postrzegani byli jako postacie mediumiczne i łącznicy z “tamtym światem”. Do żebraków, dziadów zwracano się z prośbą o modlitwy za dusze zmarłych przodków, w zamian ofiarowując jedzenie lub datki pieniężne.

Praktykowane w ramach obrzędów zadusznych przekazywanie jedzenia żebrakom interpretowane jest niekiedy jako forma karmienia dusz przodków, co potwierdza fakt, że w niektórych rejonach dawano im właśnie ulubione potrawy zmarłego.

Zakazy w czasie Dziadów

Podczas święta dziadów obowiązywały liczne zakazy dotyczące wykonywania różnych prac i czynności, które mogłyby zakłócić spokój przebywających na ziemi dusz czy wręcz zagrozić im. Zakazywano m.in.

  • głośnych zachowań przy stole i nagłego wstawania (co mogłoby wystraszyć dusze),
  • sprzątania ze stołu po wieczerzy (żeby dusze mogły się pożywić),
  • wylewania wody po myciu naczyń przez okno (aby nie oblać przebywających tam dusz)
  • palenia w piecu (wierzono, że tą drogą dusze niekiedy dostawały się do domu)
  • szycia, tkania lub przędzenia (żeby nie przyszyć lub uwiązać duszy, która nie mogłaby wrócić na “tamten świat”).

Współczesne Dziady

W niektórych regionach wschodniej Polski, na Białorusi, Ukrainie i części Rosji do dzisiaj wynoszone jest symboliczne jedzenie na groby zmarłych. Dziady kultywuje też większość ruchów słowiańskich, zwykle pod nazwą Święto Przodków. W Krakowie co roku odbywa się tradycyjne Święto Rękawki (Rękawka), bezpośrednio związane z pradawnym zwyczajem wiosennego święta przodków.

Dziady i Chrześcijaństwo

Chrześcijaństwo z jednej strony walczyło z pogańskimi obrzędami, sukcesywnie zakazując ich praktykowania, z drugiej strony próbowało adaptować niektóre z nich, dążąc do ich chrystianizacji.

W przypadku dziadów zarówno Kościół katolicki, jak i prawosławny usiłowały zmarginalizować, a następnie zlikwidować święta pogańskie wprowadzając na ich miejsce (w tych samych bądź zbliżonych momentach cyklu rocznego) święta i praktyki chrześcijańskie (odpowiednio radzicielskije suboty i zaduszki).

Odmienną strategię przyjęto w kościele unickim, który zobowiązał księży do chodzenia wraz z ludnością wiejską na dziady i odmawiania tam modlitw Anioł Pański, Zdrowaś Mario i Wieczny Odpoczynek.

W niektórych regionach księża uniccy odprawiali na cmentarzach specjalne procesje, podczas których święcili poszczególne groby oraz zbierali pozostawione na nich pożywienie i pieniądze.

Na podstawie: Dziady

już ObserwujeszRemoved from wishlist 11
Akcja!
PSYCHOMANTEUM – Spotkanie ze Zmarłymi (medytacja prowadzona)
days
0
0
hours
0
0
minutes
0
0
seconds
0
0

PSYCHOMANTEUM – Spotkanie ze Zmarłymi (medytacja prowadzona)

Oceniony 4.67 na 5.
38.70 19.21
już ObserwujeszRemoved from wishlist 10
Akcja!
Uzdrawiające Sny (inkubacja uzdrawiającego snu)
days
0
0
hours
0
0
minutes
0
0
seconds
0
0

Uzdrawiające Sny (inkubacja uzdrawiającego snu)

21.70 10.21
już ObserwujeszRemoved from wishlist 1
Akcja!
DUSZA – W poszukiwaniu zaginionej Duszy… cz.1
days
0
0
hours
0
0
minutes
0
0
seconds
0
0

DUSZA – W poszukiwaniu zaginionej Duszy… cz.1

19.70 7.77
Please enable JavaScript to view the comments powered by Disqus.
Podziel się swoją refleksją, opinią w komentarzu

      Dodaj Odpowiedź

      Rejestracja Nowego Użytkownika
      Resetuj Hasło